Şark Fatihi ve Yetimlerin Babası: Kazım Karabekir
Milli Mücadele'nin seyrini değiştiren sarsılmaz sadakatiyle "Şark Fatihi" ünvanını alan, savaşın ortasında binlerce kimsesiz çocuğa umut olarak "Yetimlerin Babası" diye anılan Kazım Karabekir; askeri başarıları, entelektüel birikimi ve eğitimci kimliğiyle vatan sevgisinin vücut bulmuş bir simgesi oldu.
Editör: Alanya Time - 1
26 Ocak 2026 - 13:02
Kazım Karabekir 23 Temmuz 1882 tarihinde İstanbul'da doğdu. Kuleli Askeri İdadisi'nde öğrenim gördü. 1902'de Harbiye Mektebi'ni bitirdi. 1905'te de Erkan-ı Harbiye'den yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu. Bu dönemde İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kurulmasında büyük rol oynadı. II. Meşrutiyet'in ilanının ardından da Edirne'de bulunan 3. Ordu tümenine atandı. Bunun yanında 31 Mart Ayaklanması'nda da görev aldı. 14 Nisan 1912'de de binbaşılığa yükseldi.
Kazım Karabekir, Türk tarihinin en kritik dönemlerinde hem askeri hem de toplumsal alanda önemli roller üstlenmiş bir liderdir. Birinci Dünya Savaşı sonrası Doğu Anadolu'yu işgalden kurtararak "Şark Fatihi" unvanını alan Karabekir, Kurtuluş Savaşı'nın seyrini değiştiren kararlara imza atmış ve Mustafa Kemal Paşa'ya verdiği destekle Milli Mücadele'nin dönüm noktalarından birini oluşturmuştur. Savaşın ardından yetim kalan binlerce çocuğa sahip çıkarak modern eğitim kurumları kurmuş, bu yönüyle de "Yetimlerin Babası" olarak anılmıştır. Karabekir Paşa, askeri dehası, devlet adamlığı ve eğitimci kimliğiyle vatan sevgisinin ve toplumsal şefkatin simgesi olmuştur.
Kazım Karabekir'in Askeri ve Toplumsal Rolü
Balkan Savaşları döneminde de Trakya sınır komiseri olarak önemli vazifelerde bulundu. Çanakkale Savaşı'nın başlaması üzerine de cepheye gönderilerek Kerevizdere'de Fransızlar'a karşı üç ay boyunca mücadele etti. 1916 senesinde de Kutü'l-Amare'yi kuşatan 18. Kolordu komutanlığına getirildi. 1918 yılında da Erzincan, Sarıkamış, Kars, Erzurum ve Gümrü bölgelerini Ermeni ile Rus kuvvetlerinden geri aldı. Mondros Ateşkes Anlaşması sırasında da Sadrazam Ahmed İzzet Paşa'nın genelkurmay başkanlığı önerisini kabul etmeyerek Milli Mücade'ye katıldı. Kurtuluş Savaşı'nda da Doğu cephesi komutanlığı yaptı. 15 Kasım 1920 tarihinde de Ermeni ordusunu büyük bir bozguna uğrattı. Bunun yanında Rus Sovyet Sosyalist Federe Cumhuriyeti'yle de Kars Antlaşması görüşmelerini yürüttü.
Daha sonra I. Ordu müfettişliğine tayin edildi. 1923'te de İstanbul milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. Öte yandan 17 Kasım 1924'te kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın da başkanlığını yaptı. Ancak parti 3 Haziran 1925'te Şeyh Sait ayaklanmasıyla ilişkisi bulunduğu gerekçesiyle kapatıldı. 1946 yılında da TBMM başkanlığına seçildi.
Kazım Karabekir Paşa, sadece askeri başarılarıyla değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluklarıyla da öne çıkmıştır. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Tarih Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nasrullah Uzman, Karabekir'in hem kalem hem de silah ehli olduğunu, askeri liseden itibaren tüm okullardan birincilikle mezun olduğunu ve birçok kez altın madalya ile ödüllendirildiğini belirtmiştir. Karabekir Paşa, sorgulayan ve inisiyatif alabilen bir lider olarak, aldığı kararlarla tarihin seyrini olumlu yönde değiştirmiştir.
Doğu Cephesi ve Gümrü Anlaşması
Mondros Mütarekesi sonrası Doğu Cephesi'nden sorumlu olan Karabekir Paşa, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına imzalanan ilk uluslararası anlaşma olan Gümrü Anlaşması'nı sağlamıştır. Bu başarı, Türk milletinin diplomasi alanında da zafer kazanmasını mümkün kılmıştır. Doğu Cephesi'nde düzenli ordu birlikleriyle asayişi sağlayan Karabekir Paşa, Batı Cephesi'ni de asker ve lojistik bakımından desteklemiştir.
Yetimlerin Babası: Sosyal Sorumluluk ve Eğitim
Kazım Karabekir Paşa, savaşın ardından yetim kalan çocuklara sahip çıkarak onları eğitmiş ve bu nedenle "Yetimlerin Babası" olarak tanınmıştır. Çocukları sadece temel ihtiyaçlarla değil, aynı zamanda eğitim ve meslek edinme olanaklarıyla da desteklemiştir. Kurduğu okullarda çocuklara zanaat öğretmiş, müzikle ilgilenmelerini sağlamış ve onları geleceğe hazırlamıştır.
Bu çocuklar ilerleyen yıllarda Cumhuriyet'in inşasında önemli roller üstlenmiştir.
*Darüleytam: Günümüz çocuk esirgeme kurumlarına benzer yapılar kurarak çocukların güvenliğini sağlamıştır.
*Gürbüzler Ordusu: Himaye ettiği 3 ila 5 bin çocuk için kullandığı tanımlamadır.
*Eğitimde fırsat eşitliği ve toplumsal dayanışma ilkelerini benimsemiştir.
Kazım Karabekir'in Toplumsal Etkisi
Kazım Karabekir Paşa, milletvekilliği döneminde de Doğu Anadolu ile ilgilenmiş, Sovyet taleplerine karşı TBMM kürsüsünde kesin bir duruş sergilemiştir. Bölgedeki birçok çocuğa onun adının verilmesi, halkın gönlünde bıraktığı derin etkiyi göstermektedir. Ayrıca, askeri kimliği kadar vatan sevgisiyle de öne çıkan Karabekir Paşa, sosyal hayatla ilgilenen bir komutan olarak anılmıştır.
Entelektüel Kimliği ve Akademik Başarıları
Kazım Karabekir Paşa'nın entelektüel birikimi de dikkat çekicidir. Akademik başarısı ve sorgulayıcı yaklaşımıyla öne çıkan Karabekir, Maarif Madalyası ile ödüllendirilmiş ve dönemin kurucu kadroları arasında değerli bir isim olmuştur. Prof. Dr. Nasrullah Uzman, Karabekir'in resimlerdeki ciddi ve üniformalı portresinin arkasında derin bir entelektüel kimlik bulunduğunu vurgulamıştır.
Milli Mücadele döneminde Doğu Cephesi komutanlığını yapan Kazım Karabekir, 26 Ocak 1948 tarihinde Ankara'da hayatını kaybetti. Cenazesi Devlet Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Kazım Karabekir, Türk tarihinin en kritik dönemlerinde hem askeri hem de toplumsal alanda önemli roller üstlenmiş bir liderdir. Birinci Dünya Savaşı sonrası Doğu Anadolu'yu işgalden kurtararak "Şark Fatihi" unvanını alan Karabekir, Kurtuluş Savaşı'nın seyrini değiştiren kararlara imza atmış ve Mustafa Kemal Paşa'ya verdiği destekle Milli Mücadele'nin dönüm noktalarından birini oluşturmuştur. Savaşın ardından yetim kalan binlerce çocuğa sahip çıkarak modern eğitim kurumları kurmuş, bu yönüyle de "Yetimlerin Babası" olarak anılmıştır. Karabekir Paşa, askeri dehası, devlet adamlığı ve eğitimci kimliğiyle vatan sevgisinin ve toplumsal şefkatin simgesi olmuştur.
Kazım Karabekir'in Askeri ve Toplumsal Rolü
Balkan Savaşları döneminde de Trakya sınır komiseri olarak önemli vazifelerde bulundu. Çanakkale Savaşı'nın başlaması üzerine de cepheye gönderilerek Kerevizdere'de Fransızlar'a karşı üç ay boyunca mücadele etti. 1916 senesinde de Kutü'l-Amare'yi kuşatan 18. Kolordu komutanlığına getirildi. 1918 yılında da Erzincan, Sarıkamış, Kars, Erzurum ve Gümrü bölgelerini Ermeni ile Rus kuvvetlerinden geri aldı. Mondros Ateşkes Anlaşması sırasında da Sadrazam Ahmed İzzet Paşa'nın genelkurmay başkanlığı önerisini kabul etmeyerek Milli Mücade'ye katıldı. Kurtuluş Savaşı'nda da Doğu cephesi komutanlığı yaptı. 15 Kasım 1920 tarihinde de Ermeni ordusunu büyük bir bozguna uğrattı. Bunun yanında Rus Sovyet Sosyalist Federe Cumhuriyeti'yle de Kars Antlaşması görüşmelerini yürüttü.
Daha sonra I. Ordu müfettişliğine tayin edildi. 1923'te de İstanbul milletvekili seçilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. Öte yandan 17 Kasım 1924'te kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın da başkanlığını yaptı. Ancak parti 3 Haziran 1925'te Şeyh Sait ayaklanmasıyla ilişkisi bulunduğu gerekçesiyle kapatıldı. 1946 yılında da TBMM başkanlığına seçildi.
Kazım Karabekir Paşa, sadece askeri başarılarıyla değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluklarıyla da öne çıkmıştır. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Tarih Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nasrullah Uzman, Karabekir'in hem kalem hem de silah ehli olduğunu, askeri liseden itibaren tüm okullardan birincilikle mezun olduğunu ve birçok kez altın madalya ile ödüllendirildiğini belirtmiştir. Karabekir Paşa, sorgulayan ve inisiyatif alabilen bir lider olarak, aldığı kararlarla tarihin seyrini olumlu yönde değiştirmiştir.
Doğu Cephesi ve Gümrü Anlaşması
Mondros Mütarekesi sonrası Doğu Cephesi'nden sorumlu olan Karabekir Paşa, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) adına imzalanan ilk uluslararası anlaşma olan Gümrü Anlaşması'nı sağlamıştır. Bu başarı, Türk milletinin diplomasi alanında da zafer kazanmasını mümkün kılmıştır. Doğu Cephesi'nde düzenli ordu birlikleriyle asayişi sağlayan Karabekir Paşa, Batı Cephesi'ni de asker ve lojistik bakımından desteklemiştir.
Yetimlerin Babası: Sosyal Sorumluluk ve Eğitim
Kazım Karabekir Paşa, savaşın ardından yetim kalan çocuklara sahip çıkarak onları eğitmiş ve bu nedenle "Yetimlerin Babası" olarak tanınmıştır. Çocukları sadece temel ihtiyaçlarla değil, aynı zamanda eğitim ve meslek edinme olanaklarıyla da desteklemiştir. Kurduğu okullarda çocuklara zanaat öğretmiş, müzikle ilgilenmelerini sağlamış ve onları geleceğe hazırlamıştır.
Bu çocuklar ilerleyen yıllarda Cumhuriyet'in inşasında önemli roller üstlenmiştir.
*Darüleytam: Günümüz çocuk esirgeme kurumlarına benzer yapılar kurarak çocukların güvenliğini sağlamıştır.
*Gürbüzler Ordusu: Himaye ettiği 3 ila 5 bin çocuk için kullandığı tanımlamadır.
*Eğitimde fırsat eşitliği ve toplumsal dayanışma ilkelerini benimsemiştir.
Kazım Karabekir'in Toplumsal Etkisi
Kazım Karabekir Paşa, milletvekilliği döneminde de Doğu Anadolu ile ilgilenmiş, Sovyet taleplerine karşı TBMM kürsüsünde kesin bir duruş sergilemiştir. Bölgedeki birçok çocuğa onun adının verilmesi, halkın gönlünde bıraktığı derin etkiyi göstermektedir. Ayrıca, askeri kimliği kadar vatan sevgisiyle de öne çıkan Karabekir Paşa, sosyal hayatla ilgilenen bir komutan olarak anılmıştır.
Entelektüel Kimliği ve Akademik Başarıları
Kazım Karabekir Paşa'nın entelektüel birikimi de dikkat çekicidir. Akademik başarısı ve sorgulayıcı yaklaşımıyla öne çıkan Karabekir, Maarif Madalyası ile ödüllendirilmiş ve dönemin kurucu kadroları arasında değerli bir isim olmuştur. Prof. Dr. Nasrullah Uzman, Karabekir'in resimlerdeki ciddi ve üniformalı portresinin arkasında derin bir entelektüel kimlik bulunduğunu vurgulamıştır.
Milli Mücadele döneminde Doğu Cephesi komutanlığını yapan Kazım Karabekir, 26 Ocak 1948 tarihinde Ankara'da hayatını kaybetti. Cenazesi Devlet Mezarlığı'nda toprağa verildi.
YORUMLAR