Küresel piyasalarda ani 'İran düşüşü': Altın düştü, petrol yükselişe geçti
ABD ile İran arasında yeniden yükselen gerilim küresel piyasalarda sert fiyat hareketlerine neden oldu. ABD'nin İran'a yönelik saldırı açıklamasının ardından Brent petrol 94,40 dolar seviyelerine kadar yükselirken ons altın 4 bin 342 dolara, gram altın ise 6 bin 742 TL seviyelerine geriledi. İran'ın Keşm Adası, Bender Abbas, Sirik, Çabahar ve Kunarek bölgelerinden patlama haberleri gelirken yatırımcıların gözü altın ve petrol fiyatlarındaki son gelişmelere çevrildi.
Washington-Tahran hattında tırmanan sıcak çatışma, küresel finans piyasalarını sarsıcı bir denklemin eşiğine getirdi. Hürmüz Boğazı'ndaki enerji arzı krizinin petrolü 95 doların üzerine fırlatması enflasyon ve faiz endişelerini körüklerken, "güvenli liman" altının düşüşü ve sanayi metallerindeki sert çözülme piyasalarda tüm ezberleri bozdu.
Küresel piyasalar, Ortadoğu'dan gelen yeni bir jeopolitik dalgayla sarsılıyor. ABD'nin İran'a yönelik son askeri adımları, gerilimi doğrudan dünya petrol ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı'na taşıdı. Tanker geçişlerinin ve Körfez sevkiyatlarının kesintiye uğrama ihtimali, Brent petrol fiyatlarını yüzde 2,5'lik sıçramayla varil başına 95 dolar eşiğinin üzerine taşıyarak son beş haftanın zirvesine fırlattı.
Enerji piyasalarındaki tedirginlik yalnızca ham petrolle sınırlı kalmıyor. Rusya ve Orta Doğu eksenindeki tedarik zinciri aksamaları, yaklaşan kış öncesinde rafine ürünleri ve özellikle dizel arzını benzeri görülmemiş bir kırılganlığa sürüklüyor.
Güvenli limanın gizemi: Altın fiyatları neden çakıldı?
Piyasalarda savaş tamtamları çalarken en büyük sürpriz geleneksel sığınak olan değerli metallerde yaşandı. Kriz dönemlerinin değişmez güvenli limanı spot altın, yükselen petrol maliyetlerinin tahvil faizlerini tırmandırmasıyla sert bir satış baskısıyla yüzleşti. Yalnızca bir haftada ons başına 380 dolar eriyen altın, 4.690 dolardan 4.300 dolara gerileyerek üst üste üçüncü işlem gününde de değer kaybetti.
Bu düşüş, yatırımcıları hayrete düşüren bir tabloyu açığa çıkardı: Ocak ayındaki 5.419,83 dolarlık tarihi rekorundan bu yana yaklaşık yüzde 20 değer kaybeden kıymetli metal, ağustos ayındaki çift haneli atağına rağmen 2026 yılındaki tüm kazanımlarını neredeyse sıfırladı.
Metallere faiz freni: Gümüş ve bakırda sert geri çekilme
Satış dalgası değerli metallerin ötesine geçerek sanayi cephesine sıçradı. Comex piyasasında Aralık vadeli gümüş yüzde 3,2 kayıpla 64 dolar seviyesine gerilerken; dünya ekonomisinin öncü barometresi kabul edilen bakır, geçen hafta test ettiği 6,77 dolarlık rekorun ardından yüzde 2 düşüşle pound başına 6,4 dolara indi.
Sanayi emtiasındaki bu kan kaybının arkasında karmaşık bir mekanizma bulunuyor: Enerji fiyatlarındaki tırmanış küresel enflasyonu tetiklerken, tahvil getirileri ve güçlenen dolar borçlanma maliyetlerini rekor seviyelere zorluyor. Sermayenin giderek pahalılaşması, küresel ekonomik büyüme beklentilerini zayıflatarak sanayi talebini doğrudan baltalıyor.
Avrupa kışa savunmasız mı giriyor? Doğalgazda 75 euro eşiği
Krizin Avrupa kanadı ise doğalgaz şokuyla sarsılıyor. Hollanda TTF vadeli işlemlerinde megavatsaat başına doğalgaz fiyatı, savaşın başladığı şubat ayından bu yana ilk kez 75 euro/MWh sınırını aşarak 2023 yılından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Haziran sonunda 40 euronun altında seyreden fiyatların bu denli fırlaması, yaklaşan kış öncesi kıtada alarm zillerini çaldırdı.
Ağustos ayının sonu itibarıyla Avrupa Birliği genelindeki doğalgaz depolarının doluluk oranının yüzde 63'te kalması, kapıdaki enerji darboğazının boyutlarını daha da esrarengiz ve kritik bir boyuta taşıyor.
Rakamlarla krizin boyutu
Tahvil Getirilerinde Sıcak Seviyeler:
ABD 10 Yıllık Tahvil Getirisi: %4,81
Almanya 10 Yıllık Bund Getirisi: %3,38
İngiltere 10 Yıllık Tahvil Getirisi: %5,26
Değerli Metallerde Rekordan Çözülme:
28 Ocak Tarihi Zirvesi: 5.419,83 $
Güncel Spot Altın Seviyesi: 4.306 $
Zirveye Göre Kayıp: -%20
Enerji Koridorunda Alarm:
Brent Petrol Zirvesi: 97 $
TTF Doğalgaz Fiyatı: 75 €/MWh
AB Doğalgaz Depo Doluluğu: %63